มหาวิทยาลัยที่ได้ชื่อว่า เป็นมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงเป็นอันดับหนึ่งของโลกที่หลายคนอยากมีโอกาสเข้าไปสัมผัส ตอบคำถามว่าทำไมมหาวิทยาลัยแห่งนี้จึงอยู่ในอันดับหนึ่งของโลก แม้การจัดอันดับใน 3 ปีที่ผ่านมาก็ยังเป็นอันดับหนึ่ง 3 ปีซ้อน
เสน่ห์ประการหนึ่งที่ทำให้คนภายนอกคิดถึง
มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เป็นมหาวิทยาลัยติดอันดับหนึ่งของโลกติดต่อกันมายาวนาน แม้การจัดอันดับใน 3 ปีที่ผ่านมาก็ยังเป็นอันดับหนึ่ง 3 ปีซ้อน (พ.ศ. 2547-2549) ด้วยคะแนนเต็ม 100 คะแนน จากการจัดอันดับมหาวิทยาลัยโลกของนิตยสารไทมส์ไฮเออร์ (Times Higher Education Supplement: THES) ซึ่งมาจากคุณภาพการศึกษาโดยแท้จริง
ช่วงเวลาที่ผ่านมาผมได้มีโอกาสคลุกคลีและสนทนาด้วยในช่วงที่ผมทำงานวิจัยอยู่ที่มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด โดยได้พูดคุยกับคณาจารย์ เพื่อน ๆ และสัมผัสการเรียนการสอนและการวิจัยของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ทำให้พบว่า การที่มหาวิทยาลัยแห่งนี้ได้ชื่อว่า เป็นมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงเป็นอันดับหนึ่งของโลกที่หลายคนอยากมีโอกาสเข้าไปสัมผัส มาจากหลายองค์ประกอบ ไม่ว่าจะเป็นความเก่าแก่ของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดมากว่า 370 ปี นับเป็นเสน่ห์ประการหนึ่งที่ทำให้คนภายนอก คิดถึงชื่อของมหาวิทยาลัยแห่งนี้เป็นอันดับต้น ๆ คงเป็นเรื่องที่เป็นที่ยอมรับกันโดยทั่วไป นอกจากนั้นยังมีอีกหลายองค์ประกอบ บทความนี้ ผมจึงขอแบ่งปันประสบการณ์ของผมเกี่ยวกับมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เพื่อตอบคำถามว่าทำไมมหาวิทยาลัยแห่งนี้จึงอยู่ในอันดับหนึ่งของโลก อาทิ
การเรียนการสอนมีคุณภาพ
การสอนแบบกรณีศึกษา (Case Study) ฮาร์วาร์ดได้ชื่อว่าเป็นมหาวิทยาลัยที่เน้นวิธีการเรียนการสอนแบบกรณีศึกษา ที่กระตุ้นให้ผู้เรียนและผู้สอนมีความกระตือรือร้นในการแสวงหาความรู้ ทั้งจากภายในและนอกห้องเรียน ซึ่งกลายเป็นวัฒนธรรมการศึกษา ที่ก่อร่างให้ผู้ที่เข้ามาสัมผัสวิถีดังกล่าว ได้รับการพัฒนาทักษะในการแสวงหาความรู้ เพื่อให้ไปถึงพรมแดนความรู้ในเรื่องนั้น ๆ อย่างลึกซึ้งได้
การนำผู้เรียนสู่การปฏิบัติจริง เพื่อการฝึกทักษะผู้เรียนตามวัตถุประสงค์ของการเรียนการสอน แต่ละวิชาที่ผมได้เข้าฟังและร่วมเรียน ผู้สอนจะมีกิจกรรมหลายรูปแบบในการฝึกทักษะที่สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ของการเรียน เช่น ในวิชาที่เกี่ยวข้องกับศิลปะการสื่อสาร จะมีการจัดกิจกรรมที่ฝึกการพูดในที่ชุมนุมชน ฝึกการเขียนบทความ การเขียนสุนทรพจน์ ในวิชาที่ว่าด้วยการฝึกฝนภาวะผู้นำ ผู้เรียนจะได้ฝึกการเป็นผู้นำในหลายรูปแบบ อาทิ การให้ผู้เรียนผลัดกันเป็นผู้นำกลุ่มย่อยระหว่างสัปดาห์ ดูภาพยนตร์ ฟังเพลงเพื่อวิเคราะห์ภาวะผู้นำและการตอบสนองต่อสถานการณ์ของผู้นำประเภทต่าง ๆ ซึ่งถือว่าเป็นการเรียนที่มีการนำสิ่งรอบตัวมาเป็นเครื่องมือในการเรียนการสอน ทำให้ผู้เรียนรู้สึกตื่นตัวในการร่วมกิจกรรมเหล่านั้น
การสร้างแรงจูงใจให้ผู้เรียนค้นคว้าก่อนเข้าห้องเรียน ในหลายวิชาผมพบว่าผู้สอนจะมีโครงร่างการเรียนการสอน (Course syllabus) ที่ละเอียด ทั้งหนังสือที่ต้องอ่าน วัตถุประสงค์ในการเรียนการสอนแต่ละคาบวิชาสะท้อนว่า ผู้สอนวางแผนล่วงหน้าในการสอนอย่างดี ผู้เรียนสามารถทำความเข้าใจกับหัวข้อที่จะเรียนในแต่ละคาบวิชาก่อนเข้าเรียน ประกอบกับการเข้าชั้นเรียนแต่ละสัปดาห์ผู้สอนมักมีคำถามให้ผู้เรียนตอบคำถามก่อนเข้าเรียนทุกครั้ง และมีการให้คะแนนในสิ่งที่ผู้เรียนตอบ รวมถึงในบางวิชาจะให้เพื่อร่วมชั้นได้ประเมินงานของเพื่อนแต่ละคน วิเคราะห์สิ่งที่เพื่อนร่วมชั้นแสดงความคิดเห็น ซึ่งระบบการให้คะแนนเช่นนี้ ส่งผลให้ผู้เรียนจำเป็นต้องอ่านหนังสือและค้นคว้าหาความรู้อยู่เสมอ
สื่อการสอนที่มีคุณภาพ
การเรียนการสอนในแต่ละวิชามีเป้าหมาย เพื่อผู้เรียนได้เข้าถึงแหล่งความรู้ที่ดีที่สุด โดยพบว่าแต่ละวิชา ผู้สอนจะคัดเลือกหนังสือที่ดี มีชื่อเสียง ที่ได้รับการยอมรับโดยการตีพิมพ์ในหลายภาษา มาให้ผู้เรียนได้อ่านประกอบการเรียนการสอน รวมถึงมีบทความ มีชุดหนังสือประกอบการสอนแต่ละคาบ (Course package) ที่รวมบทความ ข้อเขียนของคนดังในเรื่องนั้น ๆ อย่างหลากหลายมาไว้ด้วยกัน ไม่ว่าจะเป็น The Prince ของ Machiavelli The Republic ของพลาโต สุนทรพจน์ของประธานาธิบดี Roosevelt John F. Kennedy รวมถึงประธานาธิบดีบุชหลังเหตุการณ์ 11 กันยายน ทำให้ผู้เรียนได้เข้าถึงองค์ความรู้ที่ดีที่สุดในวิชานั้น ๆ ฯลฯ
Endowment Fund
การวิจัยที่มุ่งเน้นการสร้างนวัตกรรมใหม่
การศึกษาในมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดไม่ใช่เป็นการเรียนเพื่อสอบให้ผ่านเท่านั้น แต่มหาวิทยาลัยมีวัตถุประสงค์ให้ผู้เรียนทุกคนต้องทำวิจัยหรือสร้างนวัตกรรมใหม่ที่เป็นต้นฉบับ โดยคณาจารย์ที่เป็นที่ปรึกษาในการทำวิจัย จะเข้มงวดในการให้คำปรึกษาและมีส่วนในการควบคุมคุณภาพการผลิตผลงานวิจัยของผู้เรียน อันเป็นที่มาที่ส่งผลให้มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดผลิตบุคลากรที่ได้รับรางวัลโนเบล 15 รางวัล พูลิตเซอร์ 15 รางวัล และมีส่วนในการผลิตปรมาจารย์ชื่อดังมากมายกระจายไปทั่วโลก
คณาจารย์ที่มีคุณภาพ
อาจารย์ผู้สอนมีความเชี่ยวชาญเฉพาะเจาะจง ความน่าสนใจของการเรียนแต่ละวิชาคือ อาจารย์ผู้สอนเป็นผู้ที่มีประสบการณ์ในวิชาที่สอนอย่างลึกซึ้ง ซึ่งทำให้ลงรายละเอียดในภาคปฏิบัติและทฤษฎีได้อย่างสมดุล ทำให้ผู้เรียนเกิดความเข้าใจและเห็นภาพในภาคปฏิบัติอย่างชัดเจน เช่น การนำผู้ที่มีประสบการณ์ในการเป็นผู้อำนวยการจัดทำโครงการหาเสียงเลือกตั้งให้กับพรรคเดโมเครตมาสอนในวิชาที่เกี่ยวข้องกับการจัดกิจกรรมการเลือกตั้ง การนำผู้เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์และทำงานองค์การระหว่างประเทศเกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจมาสอนในวิชาเกี่ยวกับการพัฒนาเศรษฐกิจ เป็นต้น
อาจารย์ผู้สอนทุกคนต้องมีผลงานวิชาการ มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดมักจะไม่รับนักศึกษาที่จบใหม่มาเป็นอาจารย์ แต่ให้ออกไปสร้างผลงานก่อน ต่างจากมหาวิทยาลัยอื่นที่ให้โอกาสนักศึกษาของตนเองเข้ามาสอน เช่น การได้รางวัลทางวิชาการต่าง ๆ หรือมีผลงานทางวิชาการเป็นที่ประจักษ์ มีประสบการณ์และความสำเร็จการทำงานในสาขานั้นอย่างเฉพาะเจาะจง ประการที่สำคัญอาจารย์ในมหาวิทยาลัยต้องแข่งขันกันรักษาเก้าอี้ของตัวเอง โดยการสร้างผลงานวิชาการภายใน 5 ปี เพราะด้วยเงินค่าจ้างที่แพงมาก ประกอบกับมหาวิทยาลัยได้จ้างอาจารย์ผู้สอนหมุนเวียนทุกปี เพื่อผลิตนักศึกษาและผลงานวิชาการที่มีคุณภาพสูง อันเป็นแรงกดดันอยากหนักที่ทำให้อาจารย์ผู้สอนที่ไม่มีผลงานทางวิชาการหลุดจากเก้าอี้เมื่อใดก็ได้
การระดมเงินทุนได้มากเป็นอันดับหนึ่งของโลก
อย่างไรก็ตาม ปัจจัยหนึ่งที่ทำให้มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดสามารถคงความเป็นมหาวิทยาลัยคุณภาพอันดับหนึ่งได้คือ เงินกองทุนพัฒนา หรือ Endowment Fund เป็นกองทุนที่สร้างความมั่นคงให้แก่มหาวิทยาลัยเป็นอย่างมากเพราะมีขนาดใหญ่ที่สุดกว่ามหาวิทยาลัยใด ๆ ในโลก กองทุนดังกล่าวจะจัดสรรเพื่อพัฒนาแหล่งเรียนรู้ เช่น ห้องสมุด พิพิธภัณฑ์ จัดสรรสำหรับพัฒนาการเรียนการสอน และจัดสรรสำหรับการวิจัยและพัฒนาในมหาวิทยาลัย เงินจากกองทุนส่วนหนึ่งจะจัดสรรให้แก่นักเรียนทุนจากทั่วโลก ในทุก ๆ ปีอธิการบดีมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดมีหน้าที่เดินสายหาเงินทุนสนับสนุน โดยการระดมเงินบริจาค และระดมทุนสนับสนุนการวิจัยจากรัฐบาลและบริษัทต่าง ๆ ปัจจุบันเงินกองทุนที่หามาได้มีจำนวนสะสมถึง 30,000 ล้านเหรียญสหรัฐ (1,050,000-1,080,000 ล้านบาท) ทำให้มหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดสามารถจัดสรรทรัพยากรเพื่อการศึกษา ดึงดูดคณาจารย์ผู้เชี่ยวชาญ และนักศึกษาได้อย่างเต็มที่และเป็นไปอย่างมีคุณภาพ
ความโดดเด่นด้านการจัดการศึกษาและการบริหารการศึกษาของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดดังข้างต้นนี้ นับว่าเป็นกรณีศึกษาที่สถาบันอุดมศึกษาของไทยจะสะท้อนแนวคิดดังกล่าวและนำมาประยุกต์ใช้ เพื่อให้เกิดการพัฒนาคุณภาพการจัดการอุดมศึกษา จนสามารถสร้างชื่อเสียงและแข่งขันได้ในระดับเวทีโลก
ที่มา : vcharkarn.com |
| เกี่ยวกับเรา | บริการของเรา | คอร์สต่างๆ | โปรโมชั่น | แกลอรี่ | ติดต่อเรา | แผนที่ | เรียนต่อต่างประเทศ ศึกษาต่อต่างประเทศ